MÃ HS TRÊN C/O KHÁC VỚI TỜ KHAI HẢI QUAN: C/O CÓ BỊ TỪ CHỐI, DOANH NGHIỆP CÓ ĐƯỢC HƯỞNG ƯU ĐÃI THUẾ QUAN?

Mã HS trên C/O khác với mã HS trên tờ khai hải quan là một trong những vướng mắc thường gặp trong hoạt động xuất nhập khẩu. Vậy trong trường hợp này, C/O có bị từ chối và doanh nghiệp có được hưởng ưu đãi thuế quan hay không?

Đây là câu chuyện tưởng chừng đã cũ, nhưng vẫn luôn là vấn đề khiến nhiều doanh nghiệp xuất nhập khẩu quan tâm. Bởi một điểm khác biệt trên chứng từ xuất xứ hàng hóa (C/O) có thể kéo theo yêu cầu giải trình, bổ sung hồ sơ và nguy cơ chậm trễ trong quá trình thông quan.

Cùng Uniway Group tìm hiểu quy định liên quan và những lưu ý quan trọng để doanh nghiệp chủ động kiểm soát rủi ro C/O ngay từ đầu.

1. Mã HS trên C/O khác với tờ khai hải quan: Có bị từ chối không?

Trên thực tế, mã HS thể hiện trên C/O có thể khác với mã HS doanh nghiệp khai báo trên tờ khai hải quan nhập khẩu. Sự khác biệt này không đồng nghĩa trong mọi trường hợp C/O sẽ tự động bị từ chối.

Việc xem xét chấp nhận C/O cần căn cứ vào quy định về xuất xứ hàng hóa, quy tắc xuất xứ của hiệp định thương mại có liên quan, thông tin thực tế của hàng hóa và hồ sơ chứng minh xuất xứ.

Đặc biệt, cần phân biệt giữa hai tình huống:

• Trường hợp có đủ cơ sở xác định hàng hóa: Cơ quan hải quan có thể xem xét, xử lý theo quy định hiện hành nếu có căn cứ xác định tên hàng hóa trên C/O không phù hợp với tên hàng khai báo trên tờ khai hải quan hoặc kết quả phân tích, phân loại hàng hóa.
• Trường hợp chưa đủ cơ sở xác định hàng hóa: Doanh nghiệp cần thực hiện theo quy định pháp luật và hướng dẫn của cơ quan hải quan để làm rõ thông tin, xác định hàng hóa và xem xét tính hợp lệ của C/O.

Như vậy, điều quan trọng không chỉ là mã HS trên hai chứng từ có giống nhau hay không, mà còn là khả năng xác định chính xác hàng hóa, tính đáp ứng quy tắc xuất xứ và căn cứ pháp lý áp dụng cho từng trường hợp cụ thể.

2. Công văn 2011/TCHQ-GSQL: Hướng dẫn xử lý khi mã HS trên C/O có khác biệt

Ngày 09/05/2024, Tổng cục Hải quan ban hành Công văn số 2011/TCHQ-GSQL về việc khác biệt mã số hàng hóa trên chứng từ chứng nhận xuất xứ hàng hóa.

Văn bản đề cập đến những vướng mắc phát sinh khi mã số hàng hóa trên chứng từ chứng nhận xuất xứ khác với mã số hàng hóa khai báo trên tờ khai hải quan nhập khẩu.

Theo nội dung công văn, việc xử lý được xem xét theo hai trường hợp chính:

Trường hợp 1: Cơ quan hải quan đủ cơ sở xác định tên hàng hóa

Nếu có đủ cơ sở xác định tên hàng hóa nhập khẩu ghi trên C/O không phải tên hàng hóa khai trên tờ khai hải quan nhập khẩu, hoặc theo thông báo kết quả phân tích, phân loại hay hàng hóa thực tế nhập khẩu (nếu có), cơ quan hải quan thực hiện thủ tục từ chối chứng từ chứng nhận xuất xứ hàng hóa theo hướng dẫn tại công văn.

Trường hợp 2: Cơ quan hải quan chưa đủ cơ sở xác định tên hàng hóa

Nếu chưa đủ cơ sở xác định tên hàng hóa nhập khẩu trên C/O so với tên hàng khai trên tờ khai hải quan, thông báo kết quả phân tích, phân loại hoặc hàng hóa thực tế nhập khẩu, cơ quan hải quan căn cứ Điều 16 Thông tư số 33/2023/TT-BTC ngày 31/05/2023 của Bộ Tài chính để thực hiện.

Điểm đáng lưu ý là doanh nghiệp cần đánh giá cụ thể hồ sơ và căn cứ áp dụng, thay vì mặc định rằng mọi trường hợp khác mã HS đều dẫn đến cùng một kết quả xử lý.

3. Điều 16 Thông tư 33/2023/TT-BTC có ý nghĩa gì?

Thông tư số 33/2023/TT-BTC quy định về xác định xuất xứ hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu. Trong đó, Điều 16 là căn cứ được Công văn 2011/TCHQ-GSQL viện dẫn để xử lý những trường hợp có khác biệt về mã số hàng hóa trên chứng từ chứng nhận xuất xứ.

Khi phát sinh vướng mắc, doanh nghiệp cần rà soát các nội dung sau:

• Mô tả hàng hóa trên C/O có phù hợp với hàng hóa thực tế nhập khẩu hay không.
• Mã HS trên C/O được xác định theo quy tắc và yêu cầu của hiệp định thương mại liên quan như thế nào.
• Mã HS khai báo trên tờ khai hải quan có phù hợp với đặc tính, thành phần, công dụng và hồ sơ kỹ thuật của hàng hóa hay không.
• Có thông báo kết quả phân tích, phân loại hàng hóa hoặc tài liệu kỹ thuật nào làm căn cứ xác định mã HS hay không.
• Quy tắc xuất xứ và các yêu cầu về chứng từ của hiệp định thương mại áp dụng có được đáp ứng hay không.

Việc rà soát đầy đủ các yếu tố này giúp doanh nghiệp có cơ sở xử lý vướng mắc và chuẩn bị hồ sơ giải trình khi cần thiết.

Lưu ý: Công văn 2011/TCHQ-GSQL cần được đọc trong đúng bối cảnh và phạm vi hướng dẫn của văn bản. Khi xử lý hồ sơ thực tế, doanh nghiệp nên đối chiếu văn bản pháp luật hiện hành, các sửa đổi, bổ sung và quy định cụ thể của hiệp định thương mại áp dụng.

4. Mã HS khác nhau có ảnh hưởng đến ưu đãi thuế quan không?

Đây là câu hỏi quan trọng nhất đối với doanh nghiệp nhập khẩu, đặc biệt khi sử dụng C/O để đề nghị hưởng thuế suất ưu đãi đặc biệt theo các hiệp định thương mại tự do (FTA).

Cần hiểu rằng việc C/O được chấp nhận và việc hàng hóa đáp ứng điều kiện hưởng ưu đãi thuế quan là những vấn đề có liên quan nhưng không hoàn toàn đồng nhất.

Để được xem xét hưởng thuế suất ưu đãi đặc biệt, hàng hóa cần đáp ứng các điều kiện theo quy định áp dụng, bao gồm quy tắc xuất xứ, chứng từ chứng nhận xuất xứ hợp lệ và các yêu cầu liên quan của hiệp định thương mại tương ứng.

Khi mã HS trên C/O khác với mã HS trên tờ khai hải quan, doanh nghiệp nên lưu ý:

• Không mặc định C/O sẽ bị từ chối: Cần xem xét nguyên nhân khác biệt, hồ sơ thực tế và căn cứ pháp lý áp dụng.
• Không mặc định C/O sẽ được chấp nhận: Nếu có căn cứ cho thấy thông tin hàng hóa không phù hợp hoặc chứng từ không đáp ứng điều kiện theo quy định, doanh nghiệp có thể gặp rủi ro khi đề nghị hưởng ưu đãi.
• Cần đánh giá riêng điều kiện hưởng ưu đãi: Việc xác định mã HS, xác định xuất xứ và đáp ứng điều kiện hưởng thuế suất ưu đãi đặc biệt cần được rà soát đồng bộ.

Vì vậy, để hạn chế nguy cơ phát sinh chi phí thuế ngoài dự kiến, doanh nghiệp nên kiểm tra tính nhất quán của bộ chứng từ và điều kiện hưởng ưu đãi trước khi hàng về cảng hoặc trước khi thực hiện thủ tục hải quan.

5. Công văn năm 2024 và hướng dẫn năm 2026: Doanh nghiệp cần lưu ý gì?

Trong các văn bản được đề cập, Công văn số 2011/TCHQ-GSQL ngày 09/05/2024 nêu hướng xử lý đối với trường hợp khác biệt mã số hàng hóa trên chứng từ chứng nhận xuất xứ.

Bên cạnh đó, văn bản ngày 30/09/2026 của Cục Hải quan về vướng mắc C/O mẫu E cũng đề cập đến việc áp dụng Điều 16 Thông tư 33/2023/TT-BTC và Công văn số 2011/TCHQ-GSQL khi xử lý những trường hợp cụ thể.

Đáng chú ý, văn bản năm 2026 đề cập việc xem xét sự khác biệt giữa mã HS trên C/O mẫu E và mã HS trên tờ khai hải quan trong bối cảnh hồ sơ có thông tin phân tích, phân loại hàng hóa và tiêu chí xuất xứ liên quan.

Từ các nội dung này, doanh nghiệp cần lưu ý rằng việc xử lý không nên chỉ dựa vào sự khác nhau của mã HS trên chứng từ. Cần đánh giá tổng thể hồ sơ, căn cứ xác định hàng hóa và quy định áp dụng cho loại C/O cụ thể.

Đối với từng lô hàng, doanh nghiệp nên lưu giữ đầy đủ C/O, tờ khai hải quan, hóa đơn thương mại, vận đơn, tài liệu kỹ thuật, kết quả phân tích phân loại (nếu có) và các chứng từ liên quan để phục vụ việc kiểm tra, giải trình.

Lưu ý: Trước khi viện dẫn văn bản năm 2026 trong hồ sơ nghiệp vụ hoặc nội dung tư vấn chính thức, doanh nghiệp cần xác minh số hiệu, cơ quan ban hành, phạm vi áp dụng và hiệu lực của văn bản từ nguồn chính thức.

6. Làm thế nào để hạn chế rủi ro C/O bị từ chối?

Thay vì đợi đến khi hàng đã cập cảng hoặc hồ sơ bị yêu cầu giải trình mới xử lý, doanh nghiệp nên chủ động kiểm tra chứng từ xuất xứ ngay từ giai đoạn chuẩn bị hồ sơ.

Một số giải pháp thiết thực gồm:

1. Rà soát mã HS trước khi phát hành C/O

Đối chiếu mã HS dự kiến thể hiện trên C/O với mã HS dự kiến khai báo hải quan và yêu cầu về mã số hàng hóa theo hiệp định thương mại áp dụng.

2. Kiểm tra mô tả hàng hóa trên toàn bộ chứng từ

Đảm bảo mô tả hàng hóa trên C/O, hóa đơn thương mại, packing list và các chứng từ liên quan phản ánh thống nhất bản chất hàng hóa, trong phạm vi yêu cầu của từng chứng từ.

3. Kiểm tra điều kiện xuất xứ theo từng FTA

Không chỉ quan tâm đến mã HS, doanh nghiệp cần kiểm tra tiêu chí xuất xứ, hồ sơ chứng minh xuất xứ và các điều kiện liên quan để xác định khả năng hưởng ưu đãi thuế quan.

4. Chuẩn bị hồ sơ giải trình khi có khác biệt

Nếu mã HS có sự khác nhau, doanh nghiệp nên chuẩn bị tài liệu kỹ thuật, thành phần, công dụng, quy trình sản xuất và các căn cứ phân loại phù hợp để giải thích nguyên nhân khác biệt.

5. Chủ động rà soát với đơn vị chuyên môn

Đối với những lô hàng có yêu cầu xuất xứ phức tạp hoặc có nguy cơ phát sinh tranh luận về mã HS, việc rà soát trước với đơn vị có chuyên môn giúp doanh nghiệp nhận diện sớm vấn đề và chuẩn bị phương án xử lý phù hợp.

7. Uniway Group – Chủ động kiểm tra C/O, hạn chế rủi ro xuất nhập khẩu

Trong hoạt động xuất nhập khẩu, một sai lệch nhỏ trên chứng từ cũng có thể khiến doanh nghiệp mất thêm thời gian rà soát, bổ sung hồ sơ và giải trình với cơ quan hải quan.

Hiểu được điều đó, Uniway Group đồng hành cùng doanh nghiệp trong việc kiểm tra, rà soát thông tin C/O và các chứng từ xuất nhập khẩu, góp phần phát hiện sớm những điểm có thể phát sinh vướng mắc trước khi hoàn thiện hồ sơ.

Thông qua việc rà soát các thông tin quan trọng, doanh nghiệp có thể:

• Chủ động nhận diện nguy cơ sai lệch mã HS và mô tả hàng hóa.
• Hạn chế rủi ro phát sinh vướng mắc liên quan đến chứng từ xuất xứ.
• Chuẩn bị hồ sơ phù hợp khi cần giải trình với cơ quan hải quan.
• Nâng cao khả năng đáp ứng điều kiện hưởng ưu đãi thuế quan theo quy định.
• Tiết kiệm thời gian và chi phí xử lý các vấn đề phát sinh trong quá trình thông quan.

Mỗi bộ hồ sơ cần được xem xét dựa trên đặc điểm hàng hóa, loại C/O, hiệp định thương mại áp dụng và quy định pháp luật hiện hành. Việc kiểm tra sớm không thể bảo đảm C/O chắc chắn được chấp nhận, nhưng giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong việc kiểm soát và giảm thiểu rủi ro.

Mã HS trên C/O khác với mã HS trên tờ khai hải quan không đồng nghĩa trong mọi trường hợp C/O sẽ bị từ chối. Việc xử lý cần căn cứ vào hồ sơ thực tế, cơ sở xác định hàng hóa và quy định pháp luật áp dụng.

Chuyện cũ, nhưng nếu không được kiểm tra kịp thời, vẫn có thể trở thành rủi ro mới cho doanh nghiệp.

📌 Đừng đợi đến khi hàng về cảng mới phát hiện vướng mắc trên C/O. Hãy chủ động rà soát hồ sơ ngay từ đầu cùng Uniway Group.

UNIWAY GROUP – Đồng hành cùng doanh nghiệp trong từng bộ hồ sơ xuất nhập khẩu, từng chuyến hàng.